ความเสี่ยงกับสภาพแวดล้อมในการทำงาน
พฤติกรรมเสี่ยงด้านสภาพแวดล้อมในการทำงาน
สภาพแวดล้อมในการทำงาน เช่น ความสะอาด การจัดวางสิ่งของ ทางเดิน แสงสว่าง และการระบายอากาศ มีผลต่อความปลอดภัยของพนักงาน หากพื้นที่ไม่เหมาะสม อาจทำให้ลื่น สะดุด ถูกสิ่งของตกกระแทก หรือเข้าไปอยู่ในแนวเคลื่อนที่ของรถและเครื่องจักรได้
ควรแยกให้ชัดว่า “สภาพเสี่ยง” คือสิ่งที่พบในพื้นที่ ส่วน “พฤติกรรมเสี่ยง” คือการกระทำที่ทำให้เกิดหรือปล่อยให้ความเสี่ยงดำเนินต่อไป เช่น พื้นมีน้ำมันเป็นสภาพเสี่ยง ส่วนการเดินผ่านโดยไม่หลีกเลี่ยงหรือแจ้งเตือน เป็นพฤติกรรมที่ควรนำมาพูดคุยและปรับปรุง
1. ปล่อยให้พื้นที่ทำงานสกปรกหรือมีสิ่งหกรั่วไหล
ตัวอย่างที่เห็นได้ชัด
- ทิ้งเศษพลาสติก สายรัด หรือเศษวัสดุไว้บนพื้น
- พบคราบน้ำหรือน้ำมันแล้วปล่อยไว้โดยไม่แจ้งหรือกั้นพื้นที่
- ทำความสะอาดจนพื้นเปียก แต่ไม่ควบคุมการผ่านเข้าออกระหว่างรอพื้นแห้ง
แนวทางการสังเกต
- มีเศษวัสดุหรือคราบลื่นในบริเวณที่คนเดินหรือทำงานหรือไม่?
- พนักงานเก็บเศษวัสดุระหว่างงานและหลังจบงานหรือไม่?
- เมื่อพบสิ่งหกรั่วไหล มีการแจ้งเตือนและจัดการตามขั้นตอนหรือไม่?
พฤติกรรมปลอดภัยที่ต้องการ: เก็บเศษวัสดุลงภาชนะที่กำหนด หากพบการหกรั่วไหล ให้กันพื้นที่และแจ้งผู้รับผิดชอบจากจุดปลอดภัย การทำความสะอาดต้องใช้วิธีและอุปกรณ์ที่เหมาะกับสิ่งที่หก โดยเฉพาะสารเคมีที่ไม่ทราบชนิด ไม่ควรเข้าไปเช็ดเอง
2. วางสิ่งของไม่เป็นระเบียบหรือไม่มั่นคง
ตัวอย่างที่เห็นได้ชัด
- วางเครื่องมือกระจัดกระจายจนต้องเอื้อมข้ามสิ่งของเพื่อหยิบใช้
- ซ้อนกล่องเอียงหรือวางของหนักบนฐานที่ไม่มั่นคง
- วางสิ่งของยื่นออกจากชั้นหรือใกล้ขอบโต๊ะจนเสี่ยงตก
- เก็บของปะปนกันจนต้องรื้อค้นหรือยกย้ายซ้ำ
แนวทางการสังเกต
- สิ่งของอยู่ในตำแหน่งที่กำหนดและหยิบได้สะดวกหรือไม่?
- กองสินค้ามั่นคง และจัดเก็บตามข้อจำกัดของพื้นที่หรือชั้นวางหรือไม่?
- มีของยื่น ล้ำ หรือเสี่ยงตกใส่คนหรือไม่?
พฤติกรรมปลอดภัยที่ต้องการ: จัดเก็บตามตำแหน่งและวิธีที่กำหนด วางสิ่งของให้มั่นคง ไม่เกินพิกัดชั้นวาง และแจ้งเมื่อพบชั้นหรือพาเลตชำรุด
3. วางของกีดขวางทางเดินและจุดสำคัญ
ตัวอย่างที่เห็นได้ชัด
- วางพาเลตหรือกล่องทับเส้นทางเดิน
- วางรถเข็นหน้าประตูทางออกฉุกเฉิน
- วางของบังถังดับเพลิง ตู้ไฟ หรือจุดล้างตาฉุกเฉิน
- พาดสายไฟหรือสายลมข้ามทางเดินโดยไม่มีการจัดการที่เหมาะสม
แนวทางการสังเกต
- ทางเดินและทางออกใช้งานได้สะดวกหรือไม่?
- เข้าถึงอุปกรณ์ฉุกเฉินและจุดควบคุมได้โดยไม่มีสิ่งกีดขวางหรือไม่?
- พนักงานวางของชั่วคราวแล้วนำออกตามเวลาที่กำหนดหรือปล่อยค้างไว้?
พฤติกรรมปลอดภัยที่ต้องการ: รักษาทางเดิน ทางออก และจุดอุปกรณ์ฉุกเฉินให้โล่ง จัดสายให้พ้นทางสัญจร และกำหนดพื้นที่พักของให้ชัดเจน
4. เดินหรือทำงานในเส้นทางที่ไม่เหมาะสม
ตัวอย่างที่เห็นได้ชัด
- เดินลัดผ่านช่องจัดเก็บสินค้าหรือทางรถยก
- ข้ามแนวกั้นเพื่อเข้าพื้นที่ที่ยังไม่พร้อมใช้งาน
- เดินผ่านจุดอับสายตาโดยไม่ปฏิบัติตามวิธีข้ามที่กำหนด
- จอดรถเข็นจนบังทัศนวิสัยบริเวณทางแยก
แนวทางการสังเกต
- พนักงานใช้ทางเดินและจุดข้ามที่กำหนดหรือไม่?
- มีสิ่งของหรืออุปกรณ์บดบังการมองเห็นหรือไม่?
- แนวกั้นและป้ายเตือนชัดเจน และผู้ปฏิบัติงานปฏิบัติตามหรือไม่?
พฤติกรรมปลอดภัยที่ต้องการ: ใช้เส้นทางที่กำหนด หยุดตรวจความปลอดภัยก่อนข้าม และแจ้งปรับปรุงเมื่อเส้นทางไม่สะดวกหรือมีจุดอับสายตา
5. ฝืนทำงานทั้งที่สภาพพื้นที่ไม่พร้อม
ตัวอย่างที่เห็นได้ชัด
- ทำงานต่อทั้งที่แสงไม่เพียงพอจนมองจุดทำงานไม่ชัด
- ใช้พื้นที่ที่มีพื้นชำรุดโดยไม่มีการควบคุม
- ทำงานต่อเมื่อระบบระบายอากาศที่จำเป็นขัดข้อง
- ใช้พัดลมเป่าฝุ่นจนฟุ้งไปยังเพื่อนร่วมงาน
แนวทางการสังเกต
- พนักงานมองเห็นชิ้นงาน ทางเดิน และจุดอันตรายได้ชัดหรือไม่?
- เมื่อพบพื้นชำรุด ไฟเสีย หรือระบบระบายอากาศผิดปกติ มีการแจ้งหรือไม่?
- มีการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าที่ทำให้อันตรายเพิ่มขึ้นหรือไม่?
พฤติกรรมปลอดภัยที่ต้องการ: หยุดกิจกรรมที่ไม่สามารถทำได้อย่างปลอดภัย แจ้งผู้รับผิดชอบ และใช้พื้นที่ต่อเมื่อมีการแก้ไขหรือกำหนดมาตรการที่เหมาะสม
แนวทางสังเกตหน้างานให้ทำได้จริง
สังเกตทั้ง ก่อนเริ่มงาน ระหว่างทำงาน และหลังจบงาน เพราะพื้นที่ที่สะอาดตอนเริ่มกะอาจมีเศษวัสดุหรือสิ่งกีดขวางเพิ่มขึ้นระหว่างวัน
| คำถามสังเกต | สิ่งที่ควรมองหา |
|---|---|
| สะอาดหรือไม่? | เศษวัสดุ ขยะ คราบน้ำ น้ำมัน หรือสิ่งหกรั่วไหล |
| เป็นระเบียบหรือไม่? | ของมีที่เก็บ วางมั่นคง ไม่ยื่นหรือเสี่ยงตก |
| ทางโล่งหรือไม่? | ทางเดิน ทางออก และอุปกรณ์ฉุกเฉินไม่ถูกกีดขวาง |
| ใช้พื้นที่ถูกต้องหรือไม่? | เดินตามเส้นทาง ไม่ลัดหรือข้ามแนวกั้น |
| พื้นที่พร้อมหรือไม่? | พื้น แสงสว่าง และระบบระบายอากาศเหมาะกับงาน |
| พบแล้วจัดการหรือไม่? | แจ้งเตือน กันพื้นที่ และส่งต่อผู้รับผิดชอบตามขั้นตอน |
การบันทึกและพูดคุยเมื่อพบความเสี่ยง
ควรบันทึก จุดที่พบ — สภาพเสี่ยง — พฤติกรรมที่เห็น — อุปสรรค — การแก้ไข เช่น
“พบสายรัดสินค้าบนทางเดินหลังแกะกล่อง พนักงานเดินข้ามและทำงานต่อ โดยบริเวณนั้นไม่มีภาชนะรองรับเศษสายรัด”
แนวทางแก้ไขจึงควรมีทั้งการจัดเก็บเศษสายรัดทันทีอย่างปลอดภัย และจัดภาชนะไว้ใกล้จุดใช้งาน พร้อมกำหนดผู้รับผิดชอบให้ชัดเจน
ใช้คำถามที่ช่วยค้นหาสาเหตุ เช่น “ของชิ้นนี้ควรเก็บที่ไหน?” “มีพื้นที่พักของเพียงพอหรือไม่?” และ “อะไรทำให้เก็บระหว่างงานได้ยาก?” หากพนักงานแจ้งหรือแก้ไขได้ถูกต้อง ควรชื่นชมการกระทำนั้นอย่างเจาะจง
จำง่าย: “สะอาด — เป็นระเบียบ — ทางโล่ง — ใช้พื้นที่ถูกต้อง — พบเสี่ยงต้องแจ้ง”
.jpg)
