ทำอย่างไรให้ 5ส ยั่งยืน
ทำอย่างไรให้ 5ส ยั่งยืน
1. ปัญหาที่ทำให้ 5ส ไม่ยั่งยืน
2. การสื่อสาร การติดตาม และการมีส่วนร่วม
3. แนวคิด “ทำทุกวัน ดีกว่าทำครั้งเดียว”
ทำอย่างไรให้ 5ส ยั่งยืน
หลายองค์กรเริ่มต้น 5ส อย่างสวยงาม
มีการ Big Cleaning Day
มีการตีเส้น ทาสี ติดป้าย
แต่ผ่านไปไม่กี่เดือน… ทุกอย่างกลับเหมือนเดิม
ปัญหานี้ไม่ได้เกิดจาก “พนักงานไม่ดี”
แต่เกิดจาก “ระบบ 5ส ไม่ยั่งยืน”
1.ปัญหาที่ทำให้ 5ส ไม่ยั่งยืน
ปัญหาที่พบในโรงงานส่วนใหญ่ ได้แก่
1.1 ทำ 5ส เฉพาะช่วงตรวจ
พอใกล้วัน Audit หรือผู้บริหารมา
ทุกคนรีบเก็บ รีบจัด รีบทำความสะอาด
แต่หลังจากนั้น…ก็กลับสภาพเดิม
→ 5ส กลายเป็นงานโชว์ ไม่ใช่งานประจำ
1.2 หัวหน้างานไม่เป็นตัวอย่าง
ถ้าหัวหน้างาน
วางของไม่เป็นที่
ไม่สนใจป้าย ไม่สนใจเส้น
ไม่พูดเรื่อง 5ส
ลูกน้องจะคิดว่า
“5ส เป็นเรื่องของแผนกอื่น ไม่ใช่งานของเรา”
1.3 ไม่มีคนรับผิดชอบพื้นที่ชัดเจน
ไม่มีใครรู้ว่า
พื้นที่นี้ของใคร
เครื่องนี้ใครดูแล
มุมนี้ใครต้องทำความสะอาด
ผลคือ
ทุกคนคิดว่าไม่ใช่หน้าที่ตัวเอง
1.4 ทำ 5ส แบบสั่ง ไม่ได้ทำให้เห็นประโยชน์
ถ้าพนักงานไม่รู้ว่า
ทำ 5ส แล้วได้อะไร
เขาจะมองว่าเป็นงานเพิ่ม
2. การสื่อสาร การติดตาม และการมีส่วนร่วม
ถ้าอยากให้ 5ส อยู่ได้จริง ต้องมี 3 สิ่งนี้พร้อมกัน
2.1 การสื่อสาร (Communication)
ต้องสื่อสารให้ทุกคนเข้าใจว่า
5ส ไม่ใช่ “งานเก็บของ”
แต่คือ
เครื่องมือป้องกันอุบัติเหตุ
ลดความสูญเสีย
และทำให้ทำงานง่ายขึ้น
เช่น
ของไม่วางเกะกะ → ไม่สะดุดล้ม
เครื่องมืออยู่ที่เดิม → ไม่เสียเวลาหา
พื้นที่สะอาด → มองเห็นความผิดปกติ
2.2 การติดตาม (Follow-up)
5ส จะไม่ยั่งยืน ถ้าไม่มีการติดตาม
สิ่งที่ควรทำ
หัวหน้างานเดินตรวจพื้นที่สม่ำเสมอ
มี Check list 5ส
ถ่ายรูป Before / After
ทบทวนทุกสัปดาห์หรือทุกเดือน
ไม่ใช่จับผิด แต่คือ
ช่วยกันรักษามาตรฐาน
2.3 การมีส่วนร่วม (Participation)
พนักงานต้องมีส่วนร่วมตั้งแต่ต้น
ไม่ใช่ให้หัวหน้าคิด แล้วสั่งให้ทำ
แต่ให้ทีมช่วยกัน
คิดว่าอะไรควรอยู่ตรงไหน
วางตำแหน่งเครื่องมือ
ออกแบบป้ายและเส้น
เมื่อพนักงานมีส่วนร่วม
เขาจะรู้สึกว่า
“นี่คือพื้นที่ของเรา”
และจะช่วยกันรักษา
3. แนวคิด “ทำทุกวัน ดีกว่าทำครั้งเดียว”
5ส ที่ยั่งยืน
ไม่ใช่การทำครั้งใหญ่ปีละครั้ง
แต่คือ การทำเล็ก ๆ ทุกวัน
เช่น
เก็บโต๊ะก่อนเลิกงาน 5 นาที
เช็ดเครื่องมือก่อนเก็บ
คืนของเข้าที่ทุกครั้งหลังใช้งาน
สิ่งเล็ก ๆ เหล่านี้
ถ้าทำทุกวัน
จะกลายเป็นวินัย
เปรียบเทียบง่าย ๆ
ทำครั้งเดียว ทำทุกวัน
เหนื่อย ไม่เหนื่อย
อยู่ได้ไม่นาน อยู่ได้ตลอด
ต้องเตือน กลายเป็นนิสัย
5ส อยู่เฉพาะวันตรวจ 5ส อยู่ทุกวัน
สรุป
5ส จะยั่งยืนได้ ต้องมี
✔ ระบบ ไม่ใช่แค่กิจกรรม
✔ หัวหน้างานเป็นแบบอย่าง
✔ มีการสื่อสาร ติดตาม และมีส่วนร่วม
✔ ทำเล็ก ๆ ทุกวัน ไม่ใช่ทำใหญ่ครั้งเดียว
เพราะ
“โรงงานที่ดี ไม่ใช่โรงงานที่สะอาดวันตรวจ
แต่คือโรงงานที่สะอาดทุกวัน”
